Larry Page Kimdir? Google’ı Kuran Adamın Hikayesi

Larry Page, 26 Mart 1973’te ABD’nin Michigan eyaletinin East Lansing kentinde doğan bilgisayar bilimci ve girişimcidir. Doktora öğrencisiyken Stanford’da tanıştığı Sergey Brin ile geliştirdiği PageRank algoritmasını temel alarak 1998’de Google’ı kurdu; şirket internetin en yaygın arama motoru ve dünyanın en değerli teknoloji şirketlerinden birine dönüştü. 2015’te Google’ın ana şirketi Alphabet’in kuruluşunu yönetti ve Aralık 2019’a değin Alphabet’in CEO’luğunu yürüttü.

Page’in kariyeri, arama teknolojisinin internetin temel altyapısına dönüşmesini ve reklam gelirleriyle beslenen bir sanayiye evrilmesini kapsar. Bu makalede çocukluğundan Google’ın kuruluşuna, halka arzdan Alphabet dönemine uzanan yol olgularla anlatılmaktadır.

Çocukluk ve Eğitim Yılları

Babası Carl Victor Page, Michigan State Üniversitesi’nde bilgisayar bilimi profesörüydü; annesi Gloria da programcılık öğretmeniydi. Evde bilim dergileri ve bilgisayar tartışmalarıyla geçen bir ortamda büyüyen Page, altı yaşında ilk bilgisayarına ulaştı. İlkokulda Montessori eğitimi aldığını ve bu eğitimin bağımsız düşünme anlayışını şekillendirdiğini sonraki yıllarda anlattı. Ağabeyi Carl Victor Page Jr., e-posta grupları şirketi eGroups’un kurucusu olarak teknoloji girişimciliği yapan bir isimdi. Babası 1996’da hayatını kaybetti; Page bu kaybı doktora öğrenciliğinin ilk yıllarında yaşadı.

Michigan Üniversitesi’nde bilgisayar mühendisliği okudu ve 1995’te mezun oldu; öğrencilik yıllarında Lego tuğlalarından mürekkep püskürtmeli bir yazıcı yaptığını anlatmıştır. Okulun güneş enerjili araba takımında yer aldığı da kaynaklarda anılır. Aynı yıl Stanford Üniversitesi’nin doktora programına girdi ve yeni öğrencilerin oryantasyon programında Sergey Brin ile tanıştı. Çiftin ilk tanışmalarında sürekli tartıştığı, sonra dost oldukları yaygın olarak aktarılır.

BackRub’dan Google’a

1996’da Page, doktora tezi kapsamında web’deki bağlantıları sayan bir tarama projesine başladı; Brin matematiksel analizi üstlendi. Projenin adı, sayfaların arkasındaki bağlantıları geriye doğru izleme fikrinden geliyordu. BackRub adını alan proje, bir sayfanın önemini ona bağlanan bağlantılarla ölçen PageRank algoritması üzerinde çalışıyordu; önemli sayfalardan gelen bağlantılar daha ağır basıyordu. Çift, algoritmanın akademik alıntı mantığından esinlendiğini anlatmıştır. Bulgularını 1998’de The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine makalesiyle yayımladı. Proje Stanford’un sunucularının bant genişliğini tüketmeye başlamış, çift de teknolojiyi mevcut arama şirketlerine satmayı denemişti. Kaynaklara göre Excite’a önce 1 milyon, sonra 750 bin dolar istedikleri teklif reddedildi. 1997’de googol sayısının yazım bozması olarak gelen google.com alan adı kaydedildi; bu isim, devasa sayılarla çalışma fikrine gönderme yapıyordu. PageRank’ın patenti 2001’de onaylanarak Stanford Üniversitesi’ne atandı; üniversite, patent karşılığı aldığı hisseleri 2005’te satarak yaklaşık 336 milyon dolar kazandı. Projenin disk birimlerini taşıyan düşük maliyetli kasanın Page tarafından Lego tuğlalarından yapıldığı anlatılır.

Ağustos 1998’de Sun Microsystems kurucu ortağı Andy Bechtolsheim, henüz tüzel kişiliği bulunmayan şirkete Google Inc. adına 100 bin dolarlık çek yazdı. Şirket 4 Eylül 1998’de Menlo Park’ta Susan Wojcicki’nin garajında kuruldu; çift, garaj sahibine aylık kira ödemeyi sürdürdüğü ve Wojcicki’nin sonradan YouTube CEO’su olacağı anlatılır. Haziran 1999’da Sequoia Capital ve Kleiner Perkins ortak yönetiminde 25 milyon dolarlık yatırım turu tamamlandı. Amazon kurucusu Jeff Bezos da erken yatırımcılar arasındaydı. 1999’da garajdan Palo Alto’daki ilk ofise taşınan şirket arama hacmini hızla büyüttü; 2003’te Mountain View’daki yerleşkesine geçti. Ekim 2000’de tanıtılan AdWords, arama sonuçlarının yanında reklam gösteren model olarak şirketin gelir motorunu kurdu. Çalışanların haftanın bir gününü kendi projelerine ayırmasını öngören yüzde yirmi zaman ilkesi bu dönemde kurumsallaştı; kötülük yapma özdeyişinin ilk kez çalışanlar tarafından önerildiği ve kurumsal davranış koduna girdiği aktarılır.

Halka Arz ve Yönetim Dönemi

Google’ın ilk yıllarında CEO koltuğunda Page oturuyordu; yatırımcıların tecrübeli bir yönetici talebi üzerine 2001’de Novell CEO’su Eric Schmidt şirketin başına getirildi. Page ürün başkanlığı yaparak teknolojiye odaklandı. Schmidt, Page ve Brin’in ortak karar mekanizmasına dayanan 2001-2011 arası yönetim dönemi üçlü yönetim olarak anılır. Nisan 2004’te Gmail, bir gigabaytlık ücretsiz depolamayla tanıtıldı. 2002’de Yahoo’nun şirketi 3 ila 5 milyar dolar arasında değerleyen satın alma tekliflerini reddettiği kaynaklarda aktarılır. Nisan 2003’te satın alınan Applied Semantics, bağlam temelli reklam teknolojisinin AdSense’e dönüşmesinin temelini oluşturdu; AdSense, arama dışı sayfalarda Google reklamlarını gösteren model olarak şirketin gelir tabanını aramanın ötesine taşıdı.

Bu dönemde Google Books projesi 2004’te duyuruldu ve yayıncılarla yıllarca sürecek hukuki tartışmaların konusu oldu; sokak görüntülerini toplayan Street View hizmeti 2007’de çıktı. Şirketin 2006’da Çin’de sansürlü hizmetle başlayan girişi, 2010’daki çekilme tartışmasının zemini oldu; Yahoo ile 2008’de imzalanan reklam iş birliği anlaşması antitrust incelemesi sonucunda uygulamaya konmadı. Google, 19 Ağustos 2004’te Hollanda müzayede usulü denen açık artırmalı yöntemle halka arz edildi; hisse başına 85 dolardan 1,67 milyar dolar toplayan şirket yaklaşık 23 milyar dolar değerlendi. Çift, halka arz öncesi yayımladıkları hissedar mektubunda yüzde yirmi zaman ilkesini ve uzun vadeli risk alma tutumunu savundu. İkili, oy hakkı yoğun sınıf B hisseleri sayesinde şirketin kontrolünü elinde tuttu. Page’in o dönemdeki tanımlamasına göre ideal arama motoru, kullanıcının ne istediğini anlayıp tam olarak onu veren motoruydu.

2005’te Android yaklaşık 50 milyon dolara satın alındı; Ekim 2006’da YouTube 1,65 milyar dolar hisse karşılığında alındı. 2007’de DoubleClick 3,1 milyar dolara katıldı. Nisan 2011’de Page yeniden Google CEO’su oldu; Schmidt başkanlığa geçti. Page döneminde ürün yelpazesinin sadeleştirilmesi kararlaştırıldı ve Google Labs dahil bir dizi hizmetin kapatıldığı duyuruldu; Google+ sosyal ağı tanıtıldı ve X adlı yenilik laboratuvarının otomatik sürüş projesi büyüdü. 2011’de Motorola Mobility 12,5 milyar dolara alınan şirket, birimi 2014’te 2,91 milyar dolara Lenovo’ya satarak patentlerini elinde tuttu. Ocak 2014’te yapay zekâ şirketi DeepMind katıldı.

Alphabet Dönemi ve Bugün

Page, Ağustos 2015’te Google’ı yeniden yapılandırdıklarını duyurdu; açıklamanın öncesinde yayımladığı mektupta Google’ın alışılmadık bir şirket olduğu ve yenilenmenin süreklilik gerektirdiği ifadesi, Alphabet’in kuruluş felsefesini özetliyordu. 2 Ekim 2015’te Alphabet kuruldu, Page CEO ve Brin başkan oldu, Sundar Pichai Google CEO’su olarak kaldı. Calico, Waymo, Verily gibi uzun vadeli projeler Alphabet çatısına taşındı. 3 Aralık 2019’da Page ve Brin, üst yönetim rollerinden ayrıldıklarını açıkladı; Pichai hem Google’ın hem Alphabet’in CEO’su oldu. Çift, yönetim kurulunda kaldı ve oy hakkı yoğun hisselerle şirketin kontrolünü korudu.

Calico’nun ömrü uzatma araştırmaları amacıyla Ağustos 2013’te kurulduğu, Page tarafından Google CEO’su sıfatıyla duyurulmuştu. Aynı yıl şirketin ürün birimlerinin yeniden düzenlendiği yapı değişikliğinde şirketin alanları belirli yöneticilere devredildi. Rüzgâr enerjisi uçakları geliştiren Makani girişimi 2013’te Google’a katıldı ve Alphabet döneminde ana şirkete bağlandı; girişimin faaliyeti 2020’de sonlandırıldı. Hisse yapısı 2014’te üç sınıfa çıkarıldı; oy hakkı bulunmayan sınıf C hisseleri fiyat avantajıyla işlem görmeye başladı. Waymo, Aralık 2016’da ayrı bir birim hâline getirildi ve 2020’de Phoenix’te kapsamlı robotaksi hizmetine geçtiği bildirildi. Page, uçan araç girişimi Kitty Hawk’ı destekleyen yatırımcılar arasındaydı; girişimin 2020’de faaliyetlerini sonlandırdığı açıklanmıştır. 2019 sonrasında kamuda nadiren görülen Page, haberlerde yapay zekâ ve havacılık alanlarındaki yatırımlarıyla anılmaya devam etmektedir.

Alphabet’in piyasa değeri Kasım 2021’de 2 trilyon doları, 2025’te dönemsel olarak 3 trilyon doları aşmıştır. Şirket bu dönemde Avrupa Birliği’nden 2017-2019 arasında toplamı 8 milyar euroyu aşan rekabet cezaları aldı; ABD Adalet Bakanlığı’nın 2020’de açtığı dava sonucunda federal mahkeme Ağustos 2024’te Google’ın aramada yasadışı tekel kurduğuna hükmetti. 2025’te açıklanan ceza tedbirlerinde Chrome’un satışına gidilmediği, bunun yerine veri paylaşımı zorunluluğu getirildiği bildirildi.

Page, 2007’de araştırma bilimci Lucinda Southworth ile evlendi. Babasının adını taşıyan Carl Victor Page Memorial Foundation üzerinden bilimsel araştırma ve biyoteknoloji alanlarına bağış yapmaktadır; 2013’te sol ses teli felci geçirdiğini 2014’te açıklayarak ses teli araştırmalarına destek vermiştir. Nadir röportajlarından birini 2014’te TED konferansında verdi. Uçan araç projelerine yatırım yapmasıyla da tanınır; ayrıca Elon Musk’ın uzay girişimlerine yatırım yaptığı haberlerde aktarılmıştır. Forbes listelerine göre serveti dönemsel olarak 150 milyar dolar eşiğini aşmış ve dünyanın en zengin on kişisi arasında yer almıştır.