Sam Altman Kimdir? OpenAI ve ChatGPT’nin Mimarının Hikayesi

Sam Altman, 22 Nisan 1985’te ABD’nin Chicago kentinde doğan girişimci, yatırımcı ve yapay zekâ yöneticisidir. 19 yaşında kurduğu Loopt ile girişimcilik hayatına başladı; 2014-2019 arasında Y Combinator’ün başkanlığını yürüttü. 2019’dan bu yana CEO’su olduğu OpenAI’da ChatGPT’nin Kasım 2022’de yayımlanmasını yönetti; ChatGPT’nin hızlı yayılımı, yapay zekâyı gündelik hayatın merkezine taşıyan dönemin başlangıcı sayılır.

Altman’ın kariyeri, girişim sermayesi ekosistemi ile derin öğrenme sanayisinin kesişimini temsil eder. Bu makalede St. Louis’ten Y Combinator’e, OpenAI’ın kuruluşundan Kasım 2023 krizine ve yapı değişikliğine uzanan yol olgularla anlatılmaktadır.

St. Louis’ten Stanford’a

Dermatolog bir annenin çocuğu olarak Chicago’da doğan Altman, Missouri’nin St. Louis kentinde erkek kardeşleriyle büyüdü; kardeşi Jack, insan kaynakları yazılımı şirketi Lattice’in kurucusu olarak tanınır. Sekiz yaşında ilk bilgisayarı Macintosh’a kavuştuğunda cihazı söküp yeniden birleştirdiği ve programlamayı kendi kendine öğrendiği yaygın olarak aktarılır. Lise yıllarında cinsel yönelimini açıkça dile getirdiğini söyleyen Altman, John Burroughs School’da okudu. Tip 1 diyabet hastası olduğunu açıklayan Altman, insülin pompası kullandığını paylaşmıştır. 2003’te Stanford Üniversitesi’nde bilgisayar bilimi okumaya başladı ve iki yıl sonra şirketini kurmak için eğitimi bıraktı.

Loopt ve Y Combinator

2005’te Nick Sivo ile konum paylaşımı uygulaması Loopt’u kurdu; ikili, Y Combinator’ün ilk dönemine katılan şirketler arasındaydı. Uygulama ilk olarak BlackBerry cihazlarda yayımlandı ve akıllı telefonların yaygınlaşmasından önce konum tabanlı sosyal ağların erken örneklerinden biri sayıldı. Yatırım turlarına Sequoia Capital ve New Enterprise Associates gibi fonların katıldığı bildirildi. Loopt onlarca milyon dolar yatırım topladı ancak beklenen kullanıcı büyümesini yakalayamadı; Mart 2012’de Green Dot tarafından yaklaşık 43,4 milyon dolar hisse karşılığında satın alındı. Aynı yıl erkek kardeşi Jack Altman ile Hydrazine Capital adlı yatırım şirketini kurdu. Altman bu yıllarda Airbnb, Stripe ve Asana gibi şirketlere yatırımcı olarak girdi; 2014’te Reddit’in B turuna liderlik etti ve yönetim kuruluna girdi. Röportajlarında salgın ve ileri yapay zekâ riski gibi senaryolara hazırlıklı olmayı savundu; bu söylemleri kamuoyunda geniş tartışma açtı.

2011’de Y Combinator ortakları arasına girdi; Şubat 2014’te kurucu Paul Graham’ın ardılı olarak başkan oldu. YC’nin Stripe ve Airbnb gibi şirketlerle özdeşleşen itibarı, Altman döneminde küresel ölçeğe taşındı. Döneminde Stanford’da How to Start a Startup derslerini kaydettirdi; girişim sermayesi fonu ve araştırma kolu YC Research dahil yapılanmaları kurdu. Mart 2019’da OpenAI CEO’luğuna odaklanmak için başkanlıktan ayrıldı.

OpenAI’ın Kuruluşu ve ChatGPT

OpenAI, 11 Aralık 2015’te kar amacı gütmeyen bir araştırma şirketi olarak kuruldu; Elon Musk, Peter Thiel, Reid Hoffman ve Altman dahil yatırımcılar toplam 1 milyar dolar taahhüt etti. Kurucu ekipte Greg Brockman başkan olarak, Ilya Sutskever araştırma başkanı olarak görev aldı. Şirket 2016’da pekiştirmeli öğrenme araştırmaları için OpenAI Gym platformunu yayımladı; aynı dönemde DOTA 2 oynayan bot projesi geniş ilgi topladı. Şirketin amacı, yapay genel zekânın insanlığın yararına gelişmesini sağlamaktı. Musk, Tesla ile menfaat çatışması gerekçesiyle Şubat 2018’de yönetim kurulundan ayrıldı; sonraki yıllarda şirkete karşı davalar açması Altman’la ilişkisini gerginleştirdi. Mart 2019’da şirket, kâr amacı gütmeyen kuruluşun kontrolünde sınırlı kârlı bir yapıya geçti; yatırımcıların kazancı yüz katla sınırlandı ve Altman CEO oldu. Temmuz 2019’da Microsoft, 1 milyar dolarlık yatırım yaparak OpenAI’ın tercih edilen bulut ortağı oldu.

GPT-2 (2019) modelinin yayımı öncesi etkisiyle ilgili endişelerin sunulduğu kademeli yayın yaklaşımı, şirketin erken dönem güvenlik tartışmalarını gündeme taşıdı; GPT-3 (2020) ve DALL·E (2021) modelleri izledi. Şirket, 30 Kasım 2022’de ChatGPT’yi ücretsiz önizleme olarak yayımladı. Uygulama beş günde bir milyon, kaynaklara göre iki ayda 100 milyon aylık kullanıcıya ulaştı ve o tarihe kadar tüketici uygulaması arasında en hızlı büyüyen ürün olarak anıldı. Şubat 2023’te aylık 20 dolarlık ChatGPT Plus aboneliği çıkarıldı. Mart 2023’te GPT-4 yayımlandı; Ocak 2023’te Microsoft’un yaklaşık 10 milyar dolarlık ek yatırım yaptığı bildirildi. Altman, Mayıs 2023’te ABD Senatosu’nda ifade vererek yapay zekâ düzenlemesini savunan yöneticiler arasında en görünür olanlardan biri oldu; oturumda seçim güvenliği ve işgücü etkileri tartışıldı. Aynı yıl Avrupa Birliği’nin yapay zekâ yasa tasarısının katı hükümleri karşısında şirketin Avrupa’dan çekilme olasılığını dile getirdi; sonradan bu tavrını yumuşattığı haberlere konu oldu.

Görevden Alınma ve Dönüş

Altman, 6 Kasım 2023’te OpenAI’ın ilk geliştirici konferansı DevDay’e ev sahipliği yaptı; etkinlikte GPT-4 Turbo modeli ve geliştiricilerin kendi özel GPT’lerini paylaşabileceği GPT Store duyuruldu. Konferansın üzerinden on bir gün geçmeden yönetim kurulu kararını açıkladı.

17 Kasım 2023’te OpenAI yönetim kurulu, Altman’ı iletişimlerinde yönetim kuruluyla tutarlı davranmadığı gerekçesiyle görevden aldırdığını açıkladı; Greg Brockman istifa etti. Kararın gerekçelerinin ayrıntıları kamuya açıklanmadı. Baş araştırmacı Sutskever’in de olduğu kurul kararı, şirketin çalışanlarının neredeyse tamamının imzaladığı istifa mektubu tehdidiyle karşılaştı; 770 çalışandan 700’den fazlasının imzaladığı açıklamada Altman’a destek verildi. Kriz sırasında Twitch kurucularından Emmett Shear geçici CEO olarak atandı; Sutskever’in çalışan toplantısında kararın yanlış olduğunu kabul ederek özür dilediği aktarıldı. Microsoft, Altman ve Brockman’ı yeni bir ileri yapay zekâ araştırma ekibinin başına geçirmeye hazır olduğunu açıkladı. Beş gün süren krizden sonra 21 Kasım 2023’te uzlaşmaya varıldı; Altman CEO olarak döndü, yeni yönetim kuruluna Bret Taylor başkanlık etti ve Adam D’Angelo ile Lawrence Summers üye olarak yer aldı. Kriz, şirketin kurumsal yönetim anlayışına ilişkin geniş tartışmaların konusu oldu. Şirket, Mart 2024’te hukuk firması WilmerHale’e dış değerlendirme yaptırdığını açıkladı; incelemenin krizin kaynağında yönetim kuruluyla iletişimde güven kaybı olduğu tespitini içerdiği aktarıldı. Elon Musk ise Şubat 2024’te Kaliforniya’da federal mahkemede OpenAI’a karşı dava açarak şirketin kuruluş amacından saptığını ileri sürdü; dava sonraki aylarda genişletilerek güncellendi.

Ölçek, Altyapı ve Yapı Değişikliği

OpenAI, sonraki dönemde GPT-4o (2024), muhakeme odaklı o1 modeli (2024), video üreten Sora (2024) ve GPT-5 (2025) modellerini yayımladı. Baş araştırmacı Ilya Sutskever, Mayıs 2024’te şirketten ayrıldı ve kendi yapay zekâ şirketini kurdu; şirketin süper hizalama ekibinin aynı dönemde dağıldığı haberlere konu oldu. Şirketin değerlemesinin 2021’de 29 milyar dolara ulaştığı aktarıldı; Ekim 2024’teki 6,6 milyar dolarlık turda 157 milyar dolar değerlemeyle bağlandığı bildirildi ve 2025’te 300 milyar dolar değerlemeye ulaştığı haberlere konu oldu. ChatGPT’nin haftalık kullanıcı sayısının 2025’te 800 milyona ulaştığı şirketin duyurularında yer aldı; şirketin yıllık gelirinin de 2025 içinde milyarlarca dolar düzeyine yükseldiği sektör haberlerinde aktarıldı. Altman, Eylül 2024’te yayımladığı The Intelligence Age başlıklı makaleyle yapay zekânın toplumsal etkilerine ilişkin vizyonunu paylaştı. Ocak 2025’te Altman, SoftBank, Oracle ve MGX ile dört yılda 500 milyar dolarlık yapay zekâ altyapı projesi Stargate’i ABD başkanlığıyla duyurdu. Ekim 2025’te şirket, kâr amacı gütmeyen OpenAI Foundation’ın çoğunluk kontrolünde olduğu bir halka yarar şirketi yapısına geçti; Microsoft’un yaklaşık 135 milyar dolar değerinde payla en büyük hissedar olduğu bildirildi. Aynı dönemde şirketin ikincil hisse piyasasında 500 milyar dolar değerlemeye ulaştığı aktarıldı. Altman, yapı değişikliğinde kendisine doğrudan hisse verilmeyeceğini açıklayan açıklamalarında görevini şirketin misyonuna adadığını belirtti.

Altman’ın yatırımcı kimliği, yapay zekânın ötesine uzanır: füzyon girişimi Helion Energy ile nükleer şirketi Oklo’nun başkanlığını yürütür, biyoteknoloji şirketi Retro Biosciences’a kişisel servetinden yatırım yapmıştır. 2019’da kurucu ortağı olduğu Worldcoin projesi, göz taramasıyla dijital kimlik dağıtan girişim olarak ayrı bir tartışma alanı oldu; proje, bazı ülkelerde veri koruma otoritelerinin incelemesiyle karşılaştı. Altman, Mart 2024’te evlendiği Oliver Mulherin ile San Francisco’da yaşamaktadır; OpenAI’da doğrudan hisse bulundurmadığını açıklayan Altman’ın serveti, Forbes tahminlerine göre yaklaşık 2 milyar dolar mertebesindedir.