Jensen Huang ve Chris Malachowsky Kimdir? Nvidia’nın Kuruluş Hikayesi

Nvidia, Nisan 1993’te Jensen Huang, Chris Malachowsky ve Curtis Priem tarafından kurulan çip üreticisidir. Şirketin kuruluşu, San Jose’da bir Denny’s restoranının köşesinde geçen düzenli buluşmalarla yazılmıştır: üç mühendis, kişisel bilgisayarların grafik işlemini 2 boyutlu gösterimden gerçek 3 boyutlu hesaplamaya taşıyacak bir yonga geliştirmeye karar verdi.

Otuz yıl içinde şirket, oyun kartı üreticisinden yapay zekâ devrini taşıyan altyapı üreticisine dönüştü; 2023’te piyasa değeri 1 trilyon doları aşan ilk çip üreticisi oldu. Bu makalede Nvidia’nın kuruluş hikayesi, kurucu üçlünün rolleri ve şirketi ayakta tutan kritik kararlar anlatılmaktadır.

Denny’s’te Doğan Fikir

Jensen Huang 1963’te Tayvan’ın Tainan kentinde doğdu; ailesi onu 1973’te, dokuz yaşındayken akrabalarının yanına ABD’nin Kentucky eyaletindeki Oneida kasabasına gönderdi; eğitiminin tamamlanması için bir süre sonra Oregon’a taşındı ve Aloha Lisesi’nde okudu. Bu yıllarda masa tenisinde ulusal düzeyde yarışmacı oldu; lise sonrasında da dönemin kuruluş hikayesinin doğduğu zincirle aynı marka olan bir Denny’s restoranında bulaşıkçı ve garson yardımcısı olarak çalıştı. Oregon Eyalet Üniversitesi’ndeki mühendislik eğitiminde tanıştığı Lori ile evlendi; çiftin iki çocuğu vardır. Oregon Eyalet Üniversitesi’nden elektrik mühendisliği, Stanford Üniversitesi’nden yüksek lisans derecesi aldı ve çip şirketi LSI Logic’te yönetici olarak çalışıyordu. Chris Malachowsky, Florida Üniversitesi’nden elektrik mühendisliği (1980) ve Santa Clara Üniversitesi’nden bilgisayar bilimi dereceleri almış, Sun’dan önce SRI International ve Hewlett-Packard’da mühendislik yapan deneyimli bir tasarımcıydı; Sun Microsystems’te grafik mühendisliği yapıyordu. Malachowsky’nin çip tasarımına bağlı 25’ten fazla patentin sahibi olduğu kaydedilir. Curtis Priem de Sun’da çalışıyor ve iş istasyonları için GX grafik çipini tasarlamıştı; daha önce IBM PC için ilk grafik hızlandırıcının geliştirilmesine katkı vermişti.

Üçlü, 1993’ün başlarında San Jose’daki bir Denny’s restoranında düzenli olarak buluşuyor ve gelecek planlarını konuşuyordu. Huang’ın sonraki anlatımlarında tekrarladığı hikayeye göre fikir bu köşede olgunlaştı: Windows’la büyüyen PC pazarında grafiklerin önemi hızla artıyordu ve kişisel bilgisayar grafikleri 2 boyutlu hızlandırmadan 3 boyutlu hesaplamaya geçecekti. Üç mühendis birikimlerini birleştirerek şirketi kurdu; ad, Latince haset anlamına gelen invidia sözcüğünden ve sonraki sürüm anlamına gelen NV kısaltmasından türetildi. Kuruluş döneminde görev dağılımı netti: Huang yönetimi ve iş geliştirmeyi üstlenirken, Malachowsky ve Priem çip tasarımının teknik mimarisini yürüttü; üçünün de mühendislik geçmişi, şirket kültürünün baştan mühendis odaklı kurulmasını sağladı. Şirketin ilk hedefi, Windows’un kişisel bilgisayarları kitleselleştirdiği dönemde grafik hızlandırıcıya dönüşecek bir yonga üretmekti; üç kurucu da pazarın bu yöne gittiği kanaatindeydi.

İlk Yıllar: NV1 Felaketi

Nvidia, ilk ürünü NV1’i 1995’te yayımladı. Çip, dörtgen yüzey teknolojisiyle ses ve grafik işlemini tek pakette birleştiren iddialı bir tasarımdı ve Sega ile ortaklık kuruldu. Ancak sektör, Microsoft’un DirectX standardına kilitlenirken NV1’in yaklaşımı pazara tutulmadı; Sega anlaşması da dağıldı. Şirket iflasın eşiğine geldi; kaynaklara göre çalışan sayısı yüzün üzerindeki düzeyden yaklaşık 35’e indirildi.

Kurucular yatırımcılardan son bir şans istedi: Sequoia Capital’in kurucusu Don Valentine’in de aralarında bulunduğu yatırımcılar, şirketin toplamda yaklaşık 20 milyon dolarlık girişim sermayesini sağladı. Nvidia her şeyi tek bir ürüne bağladı: Windows uyumlu, hızlı ve uygun fiyatlı bir grafik çipi. 1997’de yayımlanan Riva 128 beklentileri karşıladı ve şirketi ayakta tuttu; Nvidia, 22 Ocak 1999’da Nasdaq’ta halka arz edildi. Halka arzda şirketin değeri yaklaşık 600 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti; aynı dönemde Huang’ın şirketin her an iflasa otuz gün uzaklıkta olduğu yönündeki sözü, hayatta kalma kültürünün özeti olarak yaygın biçimde alıntılanır.

GeForce 256: Dünyanın İlk GPU’su

Ekim 1999’da Nvidia, GeForce 256’yı tanıttı ve ürünü pazarlamada dünyanın ilk GPU’su (grafik işlemci birimi) olarak duyurdu. Çip, dönüştürme ve aydınlatma hesaplarını ana işlemciye bırakmadan kendi üzerinde yaptığı için 3 boyutlu grafikleri gerçek zamanlı hesaplayan ilk tüketici ürünlerinden biriydi. GeForce serisi, PC oyununun görsel standardını yeniden belirledi ve şirketin oyun pazarındaki yerini sağlamlaştırdı. Bunu hazırlayan 1998 tarihli Riva TNT, çift tekstüel işleme mimarisiyle dönemin performans tablolarını belirlemiş ve şirketin halka arz öncesi ivmesini oluşturmuştu.

GeForce ailesi izleyen yıllarda düzenli aralıklarla yenilendi; oyun pazarından gelen gelir, şirketin araştırma geliştirme bütçesinin temelini oluşturdu ve daha iddialı mimarilerin risk alabilmesini sağladı. NVIDIA adıyla sunulan bu aile, bilgisayar grafiklerini tüketici pazarının merkezî bileşeni hâline getirdi.

2000’de Nvidia, Microsoft’un Xbox konsolu için GPU tedarikçisi oldu. Sektör rekabeti sertti: ATI Technologies ile mücadele yıllarca sürdü; ATI, 2006’da AMD tarafından satın alındı. Priem, 2003’te şirketten ayrıldı. Malachowsky, mühendislik tarafında kaldı ve uzun yıllar Nvidia Fellow unvanıyla teknik yönlendirme yapmaya devam etti.

CUDA: Duvara Karşı Bahis

2006’da Huang, şirketin en riskli kararlarından birini verdi: CUDA. Bu yazılım platformu, grafik işlemcilerin yalnızca piksel değil genel amaçlı hesaplama yapabilmesini sağlıyordu. Wall Street, geliştirme maliyetlerinin kârlılığı düşüreceğini savunarak karara karşı çıktı; Nvidia hissesi bu dönemde büyük değer kaybetti ve 2008 mali krizinde düşüş derinleşti. Huang yine de CUDA’yı ücretsiz dağıttı ve üniversitelerde ders materyali olmasını destekledi.

Kararın gerekçesi pazar yaratma mantığıydı: eğer GPU’lar genel amaçlı hesaplama yapabiliyorsa, bu hesaplama için henüz var olmayan bir pazarın yaratılması gerekiyordu. CUDA, grafik kartı satan bir şirketi yazılım ekosistemine yatırım yapan bir platform şirketine dönüştürme sürecinin başlangıcı olarak değerlendirilir.

Bahis 2012’de karşılığını buldu: Toronto Üniversitesi’ndeki araştırmacı ekibi, AlexNet adlı sinir ağını iki adet Nvidia GTX 580 grafik kartıyla eğiterek ImageNet yarışmasını ezici farkla kazandı. Derin öğrenme çağının altyapısının GPU olduğu anlaşıldı. Nvidia, veri merkezi işini büyüttü; A100 ve H100 gibi ürünler, büyük dil modellerinin eğitiminde standart araç hâline geldi. ChatGPT’nin yayımlanmasının ardından gelen talep patlaması, şirketin gelirini katladı.

2012 sonrası dönemde üniversiteler ve araştırma laboratuvarları GPU eğitimine kitlesel biçimde geçti; CUDA, yapay zekâ araştırmasının fiilî standardı hâline geldi. Kaynaklara göre veri merkezi bölümü 2023’ten itibaren şirketin gelirinin büyük bölümünü oluşturmaya başladı; oyun pazarındaki tarihsel ağırlık yerini yapay zekâ altyapısına bıraktı.

Trilyon Dolarlık Ölçek

Nvidia, 2023’te piyasa değerini 1 trilyon doların üzerine taşıyan ilk çip üreticisi oldu; 2024’te dönemsel olarak dünyanın en değerli şirketi konumuna yükseldi ve 2025’te piyasa değeri 4 trilyon doları aşan ilk şirket olarak kayıtlara geçti. Kilometre taşları bununla sınırlı kalmadı: şirket, Haziran 2024’te 3 trilyon dolar eşiğini aşmış, Ekim 2025’te ise kapanışta 5 trilyon doların üzerinde değerlenen ilk şirket olarak kayıtlara geçmişti. Huang, kuruluştan bu yana şirketin CEO’sudur ve yapay zekâ hesaplamasının merkezindeki konumuyla teknoloji sektörünün en tanınan yöneticilerinden biri hâline gelmiştir. Huang’ın şirketteki payı yüzde üç ile dört arasında değişmektedir; GPU Technology Conference konuşmaları ve imza niteliğindeki siyah deri ceketiyle sahne figürü olarak tanınmaktadır. Malachowsky, Nvidia Fellow olarak teknik yönlendirmeyi sürdürmekte; ayrıca Florida Üniversitesi’ne yaptığı bağışlar bu üniversitede onun adını taşıyan veri bilimi binasının kurulmasını sağlamıştır. Nvidia’nın 2019’da üniversiteye verdiği 50 milyon dolarlık bağışla adı verilen Malachowsky Hall, 2023’te açıldı.

Şirketin 2020’de duyurulan ve yaklaşık 40 milyar dolar değerindeki SoftBank’ten ARM devralma anlaşması ise düzenleyici engeller karşısında 2022’de rafa kalktı; girişim, çip endüstrisinde konsolidasyon tartışmalarının en büyük örneklerinden biri olarak tartışıldı.

Şirketin hikayesinin özeti kuruluş koşullarında saklıdır: bir restoran köşesinde, üç mühendisin birikimiyle ve pazarın henüz görmediği bir iddiayla başlayan Nvidia, ilk ürününde başarısız olup iflasa yaklaştıktan sonra teknoloji tarihinin en büyük değer yaratma hikayelerinden birini yazdı. Kurucu üçlüden ikisinin (Huang ve Malachowsky) üç on yıl sonra bile şirketin içinde çalışmaya devam etmesi, teknoloji şirketleri arasında seyrek görülen bir örnek oluşturur.