GPT-6-Astra Napolyon'un Generallerinden birinin 217 Yıllık Mektubunu Çözdü!

Yapay zekâ araştırmacısı Carter Church, OpenAI’ın derin muhakeme modeli GPT-6 Astra’yı kullanarak Napolyon Bonapart’ın generallerinden Auguste de Marmont’a gönderilen ve tam 217 yıldır çözülemeyen şifreli askeri brifingi tamamen deşifre etti. Tek bir düşük çözünürlüklü arşiv taramasından yola çıkan model; görüntü işleme, sembol haritalama, kriptografik çözücü kodlama ve tarihsel çapraz doğrulama adımlarını yaklaşık altı saatlik çalışma süresinde otonom olarak tamamladı.

Tarihsel kriptografi çevrelerinde “çözülemez” ya da üzerinde çalışmaya değmeyecek kadar maliyetli kabul edilen mektup, Napolyon’un 1809 Avusturya Seferi öncesinde Adriyatik kıyısında tek başına kalan generalini ikna etmek ve cesaretlendirmek için kurduğu gizli strateji ağını tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.

Kriptografik Kördüğüm: 155 Farklı Sembol ve Eşsesli Şifreleme

Söz konusu mektup, askeri tarihçi Yarbay J. Vilcoq’un 1969 yılında Revue historique des Armées dergisinde yayımladığı bir makalede tek bir sayfa halinde yer alıyordu. 1.202 × 1.836 piksellik siyah-beyaz tarama; ilk satırı Fransızca açık metin olan (“Vous avez dû recevoir, Monsieur le Général Marmont, mes lettres des 8, 14 et 20 courant…”), ardından gelen 24 satır boyunca ise sayılar, Yunan harfleri ve el çizimi garip sembollerden oluşan 1.300 şifre birimi barındırıyordu.

Mektubu iki asır boyunca çözülemez kılan iki temel etken vardı:

1. Homofonik (Eşsesli) Yerine Koyma: Fransız karargâh şifre kâtipleri, alfabedeki en sık harfler (özellikle ‘E’, ‘A’, ‘S’) için birden fazla farklı işaret tanımlamıştı. Örneğin ‘E’ harfi için dokuz, ‘A’ harfi için on bir farklı sembol kullanılıyordu. Bu durum, klasik harf frekans sayımlarının şifreyi kırmasını imkânsız hale getiriyordu.
2. Kayıp Sözcük Tablosu: Fransız kriptoloji araştırmacısı Daniel Tant’ın (ARCSI) hazırladığı kısmi şifre tablosu yalnızca 33 harfin karşılığını veriyordu; metindeki tam sözcük sembollerinin (mot-chiffre) tamamı boştu.

Kriptanalistlerin onlarca yıldır referans aldığı Satoshi Tomokiyo’nun Cryptiana arşivinde mektup, “General Marmont’a Kodlu Mektup (1807)” başlığıyla ve çözülememiş şifreler kategorisinde listeleniyordu. Bağımsız kriptanalist Daniel Bourdeau bile kısa süre önce yayınladığı notlarında metnin açık biçimde dijitalleştirilmediğini belirterek “Üzerinde çalışılabilecek hiçbir şey yok” teşhisiyle projeyi rafa kaldırmıştı.

GPT-6 Astra’nın 6 Saatlik Otonom İş Akışı

Carter Church, OpenAI’ın multimodal akıl yürütme modeli GPT-6 Astra ile bu durağanlığı kırmak için yola çıktı. Astra, insan müdahalesine gerek duymaksızın şu aşamaları adım adım yürüttü:

• Multimodal Transkripsiyon: Model, arşiv görüntüsünü satır satır dilimleyerek el yazısındaki mürekkep lekelerini, kalem darbelerini ve benzer glifleri ayrıştırdı. 175 geçici etiketi eleyerek belgede 155 benzersiz şifre sembolü bulunduğunu kesinleştirdi.
• Kısmi Verileri Sabitleme: Daniel Tant’ın 33 bilinen harfi ile 14. satırda açık bırakılmış “CONSEQUENT” ibaresi çekirdek olarak tanımlandı; bu da metnin yaklaşık üçte birine zemin hazırladı.
• Benzetimli Tavlama (Simulated Annealing): Astra, kalan sembolleri tahmin etmek için Python tabanlı özel bir kriptografik çözücü yazdı. Aday harf kombinasyonlarını Alexandre Dumas, Victor Hugo ve bizzat Marmont’un anılarından derlenen 3’lü, 4’lü ve 5’li Fransızca n-gram istatistikleriyle puanladı.
• Kelime Gliflerinin Keşfi: Gramer kurallarını sürekli bozan sembollerin tek tek harfler değil; de, que, les, vous, général gibi 29 adet bütün Fransızca kelimeyi temsil ettiği keşfedildi.
• Kendi Kendini Doğrulama: Model, Marmont’un anıları ve tüm Napolyon dönemi metinleri veri tabanından silindiğinde dahi aynı çözümü üreterek şifrenin ezberden değil, saf kriptanalitik matematikle çözüldüğünü kanıtladı.

Tüm bu süreç yaklaşık altı saatlik kesintisiz model yürütme süresinde tamamlandı ve Fransız askeri kâtiplerinin 1809 baharında masalarında tuttukları orijinal tableau chiffrant (şifre çözme anahtarı) 217 yıl sonra eksiksiz olarak yeniden oluşturuldu.

Mektubun Tarihi İçeriği: Dalmaçya’da Kuşatılmış Bir General

Mektubun çözülmesiyle birlikte en büyük tarihsel sürpriz tarihlendirmede ortaya çıktı. İki asırdır 1807 yılına ait olduğu sanılan belgenin, aslında 1809 yılının Mart ayı sonunda, Avusturya İmparatorluğu’nun Bavyera’yı işgal ederek Beşinci Koalisyon Savaşı’nı başlatmasından sadece iki hafta önce kaleme alındığı anlaşıldı.

Mektup, Napolyon’un üvey oğlu ve İtalya Genel Valisi Eugène de Beauharnais tarafından, Adriyatik Denizi’nin doğu kıyısında (bugünkü Hırvatistan kıyıları) Dalmaçya Kolordusu’nun başında bulunan General Auguste de Marmont’a yazılmıştı. Marmont, imparatorluğun geri kalanından Avusturya topraklarıyla tamamen yalıtılmış, 13.000 askeriyle düşman hatlarının gerisinde kalmış en izole Fransız generaliydi.

Mektup, Marmont’a moral aşılamak ve stratejik resmi çizmek amacıyla tüm Fransız ve müttefik ordularının mevzilerini tek tek sıralıyordu:

• Danzig Dükü (Mareşal Lefebvre): Münih ve Passau’da 40.000 Bavyeralı askerin başında.
• Prens Poniatowski: Vistül Nehri kıyısında 30.000 Polonyalı ile konuşlanmış, Kraków’u tehdit ediyor.
• Ponte-Corvo Prensi (Mareşal Bernadotte): Dresden önlerinde konuşlu Sakson ordusuna komuta ediyor.
• Auerstaedt Dükü (Mareşal Davout): Bayreuth’ta 80.000 kişilik Fransız ana gücünü tutuyor.
• Rivoli Dükü (Mareşal Masséna): Ulm ve Donauwörth’te 60.000 askerle mevzilenmiş durumda.
• General Oudinot: Augsburg ve Lech boylarında 40.000 kişilik elit kolorduya liderlik ediyor.

Metin ayrıca İtalya Ordusu’nun 80.000 askere ulaştığını ve Rusların Avusturya üzerine yürüdüğünü müjdeliyordu. Ancak tarihsel belgeler, Napolyon’un Rusların ilerlediği iddiasını bizzat uydurduğunu, Çar’ın Avusturya ile gizli bir çatışmasızlık mutabakatı yaptığını ve Paris’in bu bilgiyi yalnızca kendi generallerine moral vermek için bir propaganda aracı olarak kullandığını kanıtlıyor.

Tarihteki Noktaları Birleştiren Cümle: “Bir Avuç Ayaktakımı”

Çözülen mektup, Fransız askeri tarihçiliğinde 160 yıldır süregelen bir sansür ve okunamama tartışmasını da sona erdirdi.

Napolyon’un 16 Mart 1809’da Eugène’e gönderdiği ve 1865 yılında basılan resmî mektup derlemesinde (Correspondance de Napoléon Ier, Cilt 18, No: 14908) yer alan emirde, imparator Marmont’un korkmamasını emrederken metin aniden kesiliyor ve yerine yan yana noktalar konuluyordu: “par une poignée de … … . .” (bir avuç…). İkinci İmparatorluk editörlerinin sansürlediği ya da kopyadaki yıpranma nedeniyle okunamayan bu cümlenin orijinal karşılığı Astra’nın deşifre ettiği mektupta ortaya çıktı:

“Quand vous recevrez l’ordre de marcher, vous ne devez vous en laisser imposer par quelques troupes ou un rassemblement de canailles.”
(Yürüme emrini aldığınızda, birkaç askerin ya da bir avuç ayaktakımının / çapulcunun sizi sindirmesine izin vermemelisiniz.)

Napolyon’un Avusturya’nın yeni kurduğu halk milislerini (Landwehr) küçümsemek için kullandığı “rassemblement de canailles” tabiri, 217 yıl sonra doğrudan tarih kayıtlarına geri kazandırılmış oldu.

Nitekim mektubun uyarısı doğrultusunda Marmont, Mayıs ayında Dalmaçya’dan taarruza geçerek Avusturya birliklerini Pribudić ve Gospić’te mağlup etti; ardından mektupta düşman üssü olarak gösterilen Ljubljana’ya (Laibach) girdi. Kolordusunu zamanında Tuna kıyısına ulaştırarak 300.000 askerin çarpıştığı Wagram Muharebesi’nin ikinci gününe yetiştirdi ve bu başarısıyla Mareşal unvanını kazandı.

”Keşif Maliyetini Düşürme” Çağı

Bu tarihi başarının ardından Cryptiana arşivini yöneten Satoshi Tomokiyo, mektubun durumunu “Çözüldü” olarak güncelledi ve belgenin tarihini 1809 olarak düzeltti. Carter Church ise çalışmasını ve Python çözüm paketini bağımsız olarak kamuya açtı.

Church, elde edilen sonucun asıl öneminin kriptografiden ziyade yapay zekânın bilimsel araştırma metodolojisine getirdiği devrimde yattığına dikkat çekiyor:

“Bu mektuptaki hiçbir malzeme kayıp değildi. Tant’ın tablosu kamuya açıktı, Napolyon’un yazışmaları 1860’lardan beri kütüphanelerdeydi, Marmont’un anıları Gutenberg projesinde duruyordu. Ancak 1.300 el yazması sembolü tek tek incelemek, 19. yüzyıl Fransızca istatistiklerini çıkarmak ve bir çözücü inşa etmek sabırlı bir uzmanın haftalarını alırdı. İnsanların bu kadar değerli zamanı harcayacak daha acil işleri olduğu için mektup 217 yıl boyunca karanlıkta kaldı. Astra bu keşif maliyetini sadece 6 saate indirdi.”

Geçtiğimiz haftalarda başka bir araştırmacının 1941 yılına ait 83 yıllık çözümsüz Nazi Enigma telsiz mesajını GPT-6 Astra ile 10 saatte kırmasının ardından gelen bu ikinci zafer, yapay zekânın tarih ve arşiv biliminde yeni bir altın çağ başlattığını gösteriyor. Tarihsel gizemler artık yalnızca uzman komitelerin değil; gelişmiş temel modellerle çalışan meraklı araştırmacıların parmaklarının ucunda çözüme kavuşuyor.

Sonuç

GPT-6 Astra’nın 217 yıllık Marmont mektubunu tek bir görüntüden hareketle ve altı saatlik bir muhakeme süreciyle çözmesi, yeni nesil yapay zekânın ulaştığı otonomi seviyesini somutlaştırıyor. Görüntü okuma, matematiksel optimizasyon, kod yazma ve bağlamsal tarihsel filtrelemeyi tek bir döngüde birleştiren bu yaklaşım; yalnızca kriptografik bulmacaların değil, kütüphanelerin tozlu raflarında unutulmuş yüz binlerce tarihsel belgenin aydınlatılmasında AGI seviyesine giden yolun en somut kanıtlarından biri olarak kayıtlara geçiyor.