Mira Murati Kimdir? OpenAI’ın Eski CTO’su ve Yeni Girişimcisi

Mira Murati, 16 Aralık 1988’de Arnavutluk’un Vlorë kentinde doğan mühendis ve girişimcidir. OpenAI’da 2022’den 2024’e kadar CTO olarak DALL-E, ChatGPT ve Sora gibi modellerin geliştirilmesini yönetti; Kasım 2023’te Sam Altman’ın kısa süreliğine görevden alınmasıyla geçici CEO’luk yaptı. Eylül 2024’te OpenAI’dan ayrıldı ve Şubat 2025’te kendi şirketi Thinking Machines Lab’ı kurdu.

Murati’nin kariyeri, yapay zekanın tüketici teknolojisine dönüşmesinin merkezinde yer alan isimlerden birinin seyrini gösterir. Tesla’da elektrikli araç geliştirmesinden OpenAI’da büyük dil ve görsel modellerin ürüne dönüştürülmesine uzanan yolu, onu yapay zeka döneminin en tanınan yöneticilerinden biri haline getirdi. Bu makale, onun eğitiminden OpenAI yıllarına, geçici CEO’luk döneminden yeni girişimine uzanan süreci anlatmaktadır.

Eğitim ve Erken Kariyer

Murati, Arnavutluk’ta doğdu ve lise eğitimini yurt dışında tamamladı. ABD’de Dartmouth College’da makine mühendisliği eğitimi aldı. Mezuniyet sonrasında havacılık sektöründe Zodiac Aerospace’te çalıştı; bu dönem, onun karmaşık mühendislik sistemlerinin üretim ve güvenlik süreçlerini öğrenmesinin temelini oluşturdu.

2013’te Tesla’ya katıldı ve Model X geliştirme ekibinde yer aldı. Tesla’da geçirdiği yıllar, onun bir teknoloji ürününün prototipten seri üretime geçiş sürecini yönetme deneyimi kazandırdı. Ardından Leap Motion’da ürün başkan yardımcısı oldu; şirket, el ve parmak hareketlerini algılayan bir arayüz cihazı geliştiriyordu. Murati bu dönemde, teknolojinin kullanıcıyla buluşmasının ürün tasarımının ötesinde toplumsal kabul meselesi olduğunu anlattığı konuşmalarda belirtir.

Murati’nin mesleki çizgisi, mühendislikten ürün yönetimine doğru ilerleyen bir eğri çizer. Havacılık ve otomotiv gibi tolerans hatalarına izin vermeyen sektörlerde edindiği disiplin, sonradan yapay zeka modellerinin yayımlanma süreçlerindeki ihtiyatlı yaklaşımına yansıdı. Onun bu geçmişi, yapay zeka sektöründe sıkça tartışılan mühendislik kökenli yönetici tipolojisinin bir örneği olarak değerlendirilir; karar süreçlerinde ölçüm ve test kültürüne vurgu yaptığı, söyleşilerinde tekrar eden bir tema olarak aktarılır.

OpenAI’da Yükseliş

Murati, 2018’de OpenAI’ya katıldı. Önce uygulamalı yapay zeka ve ortaklıklardan sorumlu başkan yardımcısı olarak görev yapan Murati, görsel üretim modeli DALL-E’nin geliştirilmesinde ve yayımlanmasında belirleyici rol oynadı. 2022’de şirketin CTO’su olarak atandı.

Uygulamalı yapay zeka birimi, araştırma laboratuvarı çıktılarının ürün haline getirilmesinden sorumluydu; DALL-E’nin ilk kamusal tanıtımı ve sonrasında geniş kitlelere açılması bu birimin çalışmaları arasında yer aldı. Murati’nin yönetim anlayışı, modelin yeteneklerini tanıtım metinleriyle abartmamak ve riskleri yayımlanma aşamasında yönetmek üzerine kuruluydu. Araştırma ekipleriyle ürün ekipleri arasında tercüman rolü üstlendiği, bu dönemle ilgili anlatımlarda öne çıkan bir noktadır.

Onun CTO dönemi, yapay zeka tarihinin en hızlı değişim dönemine denk geldi: Kasım 2022’de ChatGPT’nin yayımlanması, teknolojiyi dünya genelinde tüketici gündemine taşıdı; iki ay içinde milyonlarca kullanıcıya ulaştı. Murati, modellerin güvenlik değerlendirmesi, kullanım politikaları ve ürüne dönüş süreçlerinden sorumluydu. 2024’te yayımlanan video üretim modeli Sora’nın geliştirilmesini de yönetti; şirket, modelin toplumsal etkilerini değerlendirmek amacıyla yayımlanma sürecini kontrollü biçimde yürüttü.

Sora’nın tanıtım süreci, bu yaklaşımın sıkça anılan örneklerinden biri olarak gösterilir: Model, 2024’ün başında kamuoyuna duyuruldu; ancak geniş erişim, değerlendirme sürecinin tamamlanmasının ardından yıl sonunda sağlandı. Bu aralık, üretken yapay zeka ürünlerinde hız ile güvenlik dengesi üzerine yürütülen tartışmalarda sıklıkla referans verilen bir vaka olarak değerlendirilir.

Murati, bu dönemde yapay zekanın düzenlenmesi ve güvenliği üzerine kamusal tartışmalarda da görünürlük kazandı. Model yeteneklerinin değerlendirilmesi, dezenformasyon riskleri ve eğitim sistemine etkileri üzerine konuşmaları, onu şirketin kamusal yüzlerinden biri haline getirdi.

Bu görünürlük, onun teknik yöneticilik kimliğinin ötesine geçti: Murati, hükümet temsilcileriyle düzenlenen yapay zeka toplantılarına katılan yöneticiler arasında yer aldı; Avrupa’daki düzenleme tartışmalarına ilişkin görüşlerine basında yer verildi. Onun kamusal dilinde modellerin sınırlarını açıkça tanımlama vurgusu, sektörün abartılı tanıtım diline karşı temkinli bir alternatif olarak değerlendirildi.

Kasım 2023: Geçici CEO Dönemi

Kasım 2023’te OpenAI yönetim kurulu, kurucu CEO Sam Altman’ı görevden aldı ve CTO Mira Murati’yi geçici CEO olarak atadı. Bu karar, teknoloji dünyasında günlerce süren bir krize yol açtı; çalışanların ortak mektubu ve büyük yatırımcıların baskısıyla yönetim kurulu, Altman’ı geri çağırdı. Murati, yaklaşık üç gün süren geçici CEO döneminin ardından tekrar CTO’luk görevine döndü.

Kriz sonrasında şirket, yönetim yapısını yeniden yapılandırdı; yönetim kurulunun bileşimi değiştirildi ve dış danışmanlarla kurumsal revizyon süreci başlatıldığı aktarıldı. Murati, bu sürecin ayrıntılarına dair kamuya açık değerlendirmelerde sınırlı biçimde yer aldı. Olayların ardından kurumsal yönetim tartışması yalnızca OpenAI’la sınırlı kalmadı; yapay zeka laboratuvarlarının kâr amacı ve denetim dengeleri, sektör genelinde yeniden sorgulanır hale geldi.

Bu dönem, onun sektördeki görünürlüğünü belirgin biçimde artırdı: Kriz sırasında şirket yönetimini devralma yeteneği, onu yapay zeka alanındaki en tanınan kadın yönetici konumuna taşıdı. Basında, onun adı ilerleyen aylarda şirketin uzun vadeli yönetim yapılandırması tartışmalarında sıkça geçti.

OpenAI’dan Ayrılış ve Thinking Machines Lab’in Kuruluşu

Murati, Eylül 2024’te OpenAI’dan ayrıldığını açıkladı. Şubat 2025’te Thinking Machines Lab’ı kurdu ve şirketin CEO’su oldu. Şirket, yapay zeka modellerini daha özelleştirilebilir, daha uyarlanabilir ve daha güvenilir hale getirmeyi hedeflediğini duyurdu; Murati’nin vizyonu, büyük modellerin belirli kullanıcı ve kurum ihtiyaçlarına göre yapılandırılabilir olması üzerinedir.

Şirketin kuruluş duyurusunda, yapay zeka ilerlemesinin dar bir ekosistemde yoğunlaşmasının sağlıklı olmadığı yönündeki değerlendirme öne çıktı; modellerin bilimsel ve kamusal sorunlara uyarlanabilmesi hedefler arasında sayıldı. Murati, girişimin tüketiciye hazır bir ürün yerine özelleştirilebilir sistemler sunacağını anlattı. Bu konumlanma, büyük laboratuvarların genel amaçlı model stratejisinden ayrışan bir yaklaşım olarak sektör yorumcuları tarafından değerlendirildi.

Kuruluş ekibi, yapay zeka araştırma dünyasının tanınmış isimlerini içeriyordu: eski OpenAI araştırmacıları Barret Zoph, John Schulman ve Lilian Weng’in de aralarında bulunduğu geniş bir kurucu kadro açıklandı. Bu kadro, şirketin kuruluş haberinin, yapay zeka sektörünün dikkatini toplamasını sağladı; Thinking Machines Lab, kuruluşundan itibaren sektörün en çok konuşulan yeni girişimlerinden biri oldu.

OpenAI’dan ayrılış, şirket içinde ve sektörde geniş yankı uyandırdı; ayrılığın ardından şirket yönetiminden Murati’nin katkılarına dair takdir mesajları paylaşıldığı aktarıldı. Basında, ayrılışın şirketin yapısal dönüşümüyle birlikte değerlendirildiği yorumlarına yer verildi; ancak Murati, ayrılış gerekçelerine dair spekülasyonlar yerine yeni girişimine odaklandığını açıklayan bir dil kullandı. Onun ayrılışı, büyük yapay zeka laboratuvarlarında üst düzey ayrılışların arttığı dönemin en dikkat çekeni olarak aktarıldı.

Finansman ve Sektördeki Yeri

Thinking Machines Lab, kuruluşundan kısa süre sonra teknoloji tarihindeki en büyük tohum yatırım turlarından birini topladığı bildirildi; temmuz 2025’te yaklaşık 2 milyar dolar tohum sermaye ve yaklaşık 12 milyar dolar değerlemeyle gerçekleştirilen turun, Andreessen Horowitz öncülüğünde yapıldığı aktarıldı. Bu finansman, yapay zeka girişimlerinin sermaye talebinin önceki teknoloji dalgalarından kat kat büyük olduğunu gösteren örnek olarak değerlendirilir.

Turun büyüklüğü, kuruluş ekibinin geçmişiyle birlikte okundu: Araştırma dünyasının tanınmış isimlerini barındıran bir kadro, sermayedarlar açısından nadir bir risk profili oluşturdu. Girişimin kadın kurucu liderlikle bu ölçekte sermaye toplaması, yapay zeka sektöründe kadın yöneticilerin görünürlüğü üzerine yürütülen tartışmalarda da referans olarak kullanıldı.

Murati’nin kurucu liderliği, ürün yönetimi geçmişiyle araştırma yönetimini birleştirdiği için sektörel gözlemciler tarafından ayrı bir kategori olarak tanımlandı; şirket, kuruluş duyurusundan itibaren işe alım kampanyasıyla gündemde kaldı. Onun model özelleştirmesine ve kullanıcının kendi sistemini kurabilmesine verdiği önem, büyük laboratuvarların genel amaçlı ürün stratejilerine karşı geliştirilen alternatiflerin tartışıldığı bir eksen oluşturdu.

Murati, yapay zeka alanındaki en görünür kadın yönetici olarak kabul edilmektedir. Time dergisinin yapay zeka alanında en etkili isimler listelerinde yer aldı; sektör etkinliklerinde model güvenliği, düzenleme ve teknolojinin toplumsal etkileri üzerine konuşmaları sürdürmektedir. Onun örneği, yeni nesil yapay zeka liderleri kuşağının, araştırma derinliğiyle ürün yönetimi becerisini birleştiren profillerden oluştuğunu gösteren bir referans olarak kabul edilir.