CNET Skandalı: Etiketlenmemiş Makaleler

Deney nasıl başladı?

CNET, 2022 sonundan 2023 başına kadar “RAMP” adını verdiği iç bir araçla finans içerikleri üretti. Şirketin kendi açıklamasında bu yolla yayımlanan yazı sayısı yetmiş yedi olarak geçiyor; Gizmodo toplamı 78 olarak aktardı. Metinler “CNET Money Staff” künyesiyle yayına girdi.

Araç, editoryal bir brief’ten taslak üretiyordu. İnsan müdahalesinin her yazıda aynı düzeyde yapılmadığı ise ifşadan sonra anlaşıldı. Program, okurlar ve rakip haber odaları bir ürün değerlendirmesindeki tuhaflıkları fark edene kadar sessizce sürdü.

İntihal ve matematik hatası

Yapay zekâyla yazılan bir ürün incelemesinde başka bir yayından birebir aktarılmış cümleler bulundu. Bir kredi senaryosunu anlatan yazıda ise bileşik faiz hesabı yanlıştı; okurlar toplam geri ödemeyi tutturamadı. CNET her iki konuda da düzeltme yayımladı.

Gizmodo’ya verilen yanıtta “tüm yapay zekâ destekli yazılarımızı, başka hatalar sızmamış olsun diye aktif olarak inceliyoruz” denildi. Bu cümle, “her metin insan editörden geçti” iddiasının kendisini zayıflatıyordu; çünkü inceleme ifşadan sonra başlamıştı.

Yazarların haberi olmadan

Skandalın en çok tartışılan yanı künyelerdi. Şirket, modelin ürettiği metinlerin yanına insan yazarların adını da ekledi; bazı yazarlara bunun için önceden sorulmadığı, kendi muhabirlerinin kaleme aldığı ilk anlatımlarda da yer aldı. Amaç, tanınan isimlerin arama sonuçlarında metni güçlendirmesiydi.

Bu tercih iki tarafı birden kızdırdı. Okur, kime güveneceğini bilemedi; yazar ise kendi adına yayımlanan metnin sorumluluğunu taşımak istemedi. SEO için isim kullanımı, yayıncılığın okurla yaptığı en temel sözleşmenin ihlali olarak yorumlandı.

Geri çekme, etiketleme ve politika

CNET programı durdurdu, hatalı bölümleri düzeltti veya yayından kaldırdı ve kamuya açık bir yapay zekâ politikası yayımladı. Politikanın güncel sürümünde “kelimelerimiz insan tarafından yazılır” cümlesi yer alıyor; 2023 deneyinin izleri ise ilgili yazılarda yapılan özel açıklamalarla anlatılıyor.

Şirket aynı sayfada o araçla üretilmiş içerikten bu yana yeni bir işin RAMP ile yazılmadığını da belirtiyor. Yani fiilî yanıt üç adımdı: geri çekme, etiketleme ve geleceğe dair yazılı taahhüt. Washington Post ve CNN bu süreci “gazetecilikte başarısızlık” başlığıyla değerlendirdi.

Sektör ne öğrendi?

CNET vakası, üretken yapay zekânın hız vaadinin editoryal süreç olmadan çalışmadığını gösterdi. Hatalar da alışılmadık türdendi: bir metinde başka bir yayından aktarılmış cümleler, bir diğerinde tutmayan bir faiz hesabı.

Bugün birçok yayıncının AI politikasında bu üç maddenin izi var: nerede kullanıldığı açıklanacak, insan onayı şart koşulacak, künye gerçeği yansıtacak. Aşağıdaki özet, skandalın kalıcı derslerini topluyor.

• Etiketsiz AI içeriği, okurun doğrulama yeteneğini devre dışı bırakır
• Model intihali fark etmek zor; insan kontrolü olmadan imkânsıza yakın
• Sayısal hata, finansal tavsiye veren bir sitede en pahalı hatadır
• Künye kullanımı rızaya dayanmalı; SEO gerekçesi yeterli değil
• Politika belgesi krizden sonra yazılır; asıl testi uygulama verir

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. CNET Is Testing an AI Engine. Here’s What We’ve Learned, Mistakes and AllCNET
2. CNET used AI to write articles. It was a journalistic disaster.The Washington Post
3. CNET Is Reviewing the Accuracy of All Its AI-Written ArticlesGizmodo
4. CNET Secretly Used AI on Articles That Didn’t Disclose ItFuturism
5. Tech Site Forced to Issue Corrections After AI Writing Got Facts WrongBusiness Insider
6. CNET’s AI policyCNET
7. A news outlet’s decision to write stories with AI backfiresCNN